Osmanlı zamanında kullanılan bir kelime olan "emirname" devlet görevlilerinin altlarına verdiği "yazılı emirlere" denilirdi. Sadece padişahın buyurduğu yazılı emirlere "ferman" denilirdi. Sadrazamın valilere gönderdiği yazılı emirlere ya da dönemin şeyhülislamının bölgedeki kadılara gönderdiği yazılı emirlere "emirname" denilirdi. Fermanlar gibi üst kısmında padişahın tuğrasını barındırmazlar. Doğrudan sadrazamın veya ilgili makamın mührünü ya da imzasını taşırdı.
Emirname Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Arapça "emr" ve Farsça "name" kelimeleri birleştirilerek oluşturulmuştur. Dolayısıyla "yazılı belge, mektup" kelimesinin birleşmesiyle meydana gelmiştir. Emirname, doğrudan "emir yazısı" veya "buyruk belgesi" anlamına gelmektedir.
Osmanlı Devleti'nde Emirname ve Ferman Arasındaki Fark Nedir?
Osmanlı'da her yazılı emre ferman denilmezdi. Aralarında yetki ve şekil açısından net bir ayrım vardı.
Ferman: Doğrudan Padişah tarafından verilen emirlerdir. En belirgin özelliği, belgenin üst kısmında Padişah'ın tuğrasının bulunmasıdır. Ferman, devletin en üst iradesini temsil eder.
Emirname: Padişah dışındaki yüksek makamlardan gelen yazılı emirlerdir. Örneğin Sadrazamın bir eyalet valisine gönderdiği talimat veya Şeyhülislamın kadılara gönderdiği bir düzenleme bir emirnamedir. Fermanların aksine tuğra taşımazlar, doğrudan gönderen makamın mührünü ve imzasını taşırlar.
Kısacası, ferman padişaha, emirname ise sadrazam ve diğer yüksek devlet görevlilerine ait yazılı emirlerdir.
Günümüzde Emirname Kavramı Nerede Kullanılır?
Türkiye'de günlük dilde kullanımı büyük ölçüde sona ermiş olsa da, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) hukuki bir terim olarak varlığını sürdürmektedir.
KKTC'de 55/1989 sayılı İmar Yasası kapsamında İmar Emirnameleri önemli bir yere sahiptir. Bir bölgede kalıcı ve kapsamlı bir imar planı yürürlüğe girene kadar, o bölgedeki yapılaşmayı kontrol altına almak, düzensiz ve kontrolsüz büyümeyi önlemek amacıyla çıkarılan geçici fakat bağlayıcı kurallar bütününe imar emirnamesi denir.
Emirname.com Nedir ve Ne Yapar?
Emirname.com resmi bir devlet kurumu veya resmi gazete değildir.
Sitemizin amacı, Resmi Gazete ve diğer resmi kaynaklarda yayımlanan ve yürürlüğe girmiş olan; kanun, kanun hükmünde kararname (KHK), yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi anlaşılması güç olabilen resmi metinleri, vatandaşların daha kolay anlayabileceği sade bir dille ve yapılandırılmış bir formatta yeniden sunmaktır.
Resmi belgelerin aslına sadık kalarak, karmaşık hukuki dili herkes için anlaşılır hale getirmeyi hedefliyoruz.
Ülkemizde kullanımını yitirmiş olsa da Kuzey Kıbrıs gibi bazı bölgelerimizde imar, planlama ve geçiş süreçlerini düzenleyen resmi ve hukuki metinler için hâlen kullanılmaktadır. Emirname; KKTC'deki 55/1989 imar yasası kapsamında kullanılan imar emirnameleri, bir bölgede kalıcı imar planı yürürlüğe girene kadar, kontrolsüz yapılaşmayı önlemek ve geçiş sürecini düzenlemek amacıyla çıkarılan geçici ama bağlayıcı kurallar bütünüdür.
Emirname.com ise resmi olarak yayınlanan ve yürürlüğe girmiş olan, uluslararası antlaşmalar, kanun, KHK1, yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi emirnameleri daha anlaşılır bir biçimde yayınlamaya çalışır.
Emirname olarak Resmi bir merci değiliz fakat dil ve yapı olarak güncel Türkçeyi kullanabilir, yayımlanan Resmi içerikli yazıları sadeleştirerek okuyucularımızın daha rahat anlamasına yardımcı olmayı amaçlamaktayız.
- Kanun Hükmünde Kararname ↩︎